Hendrik Willem de Jong & Chris ten Bruggen Kate & Daan de Jong

2021-10-05T16:07:42+00:00

Fré Drostzaal, 30 oktober 2021 t/m 23 januari 2022

Wat is het verband tussen deze drie kunstenaars, wier werk van 30 oktober 2021 t/m 23 januari 2022 in de Fré Drostzaal wordt geëxposeerd? Vorig jaar mocht het Noord-Veluws Museum een schenking van vijftien Veluwse tekeningen van Hendrik Willem de Jong (Rotterdam 1876 – Harderwijk 1950) in ontvangst nemen. Deze schenking wordt nu voor het eerst gepresenteerd. Hendrik de Jong had in Nunspeet een leerling en dat was Chris ten Bruggen Kate (Utrecht 1920 – Nunspeet 2003), die bekend zou worden met zijn magisch-realistische schilderijen. Daan de Jong (Utrecht 1982), schilder van landschappen en wolkenluchten, is een nazaat van de kunstzinnige familie De Jong en exposeert enkele Veluwse landschappen.

Hendrik Willem de Jong

Hendrik Willem de Jong was in 1927 na een leven als postambtenaar in Rotterdam en Zeeland in Nunspeet als kunstenaar begonnen. Hij was vooral een knap tekenaar. Hij tekende boompartijen en stillevens, maar vooral knappe portretten en ‘koppen’ met veelal streekdracht. Zijn liefde voor de kunst heeft hij van geen vreemde. Zijn oudere broer Jan, studeerde aan de Rotterdamse academie voor beeldende kunsten en wordt er later docent tekenen. Van hem kreeg Hendrik Willem al vroeg tekenlessen. Hendrik Willem was verder autodidact, maar hij volgde wel een schriftelijke cursus tekenen, gegeven door een gerenommeerde School of Drawings in Londen. Zijn docenten waren bijzonder lovend over hun leerling in Nederland.

Chris ten Bruggen Kate

In Nunspeet hield De Jong exposities aan huis en verkocht zo regelmatig schilderijen, maar dat was toch onvoldoende. Het echtpaar De Jong had dan ook regelmatig kostgangers in huis, onder wie Chris ten Brugge Kate. Chris mocht van zijn ouders niet naar de kunstacademie: “Zoek maar onderdak en ga maar in de leer bij een degelijk kunstenaar”. Van 1937 tot 1942 vond Chris onderdak in Nunspeet bij H.W. de Jong. Ten Bruggen Kate vond De Jong een goede leermeester, maar hij ging zijn eigen weg. Hij experimenteerde in alle richtingen en ontwikkelde tenslotte zijn bekende magisch-realistische stijl.

Daan de Jong

In de expositie zijn ook kunstwerken te zien van Daan de Jong, die na zijn afstuderen in 2004 aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht aan de weg timmert met bijzondere bijna fotografisch realistische landschappen met wolkenluchten. Zijn fascinatie ligt vooral bij het uitbeelden van de stemming van het moment en muziek is zijn grote inspiratiebron. Schilderijen komen al luisterend naar pianomuziek tot stand en veel kunstwerken dragen dan ook muzikale titels, zoals het Veluwse landschap ‘Poco agitato’.

Hendrik Willem de Jong & Chris ten Bruggen Kate & Daan de Jong2021-10-05T16:07:42+00:00

Gaby Bovelander 1931-2020

2021-07-13T12:40:13+00:00

Van 4 december 2021 t/m 27 maart 2022 is in het Noord-Veluws Museum een overzichtstentoonstelling te zien van beeldend kunstenaar Gaby Bovelander, die op 17 september 2020 in haar atelierwoning in Hoog Soeren overleed. In 2019 deed Bovelander nog een ruimhartige schenking van dertig werken aan het Noord-Veluws Museum.

Na haar jeugd doorgebracht te hebben in Indonesië waar ze van 1942 tot 1945 in Japanse interneringskampen verbleef, woonde Gaby vanaf 1946 op Kasteel Staverden bij Elspeet, waar haar vader directeur was van een vakantieoord. Vanuit Staverden kwam zij begin jaren vijftig van de vorige eeuw in contact met de schilders in Elspeet en Nunspeet, zoals Ima van Eysinga, Jos Lussenburg en Chris ten Bruggen Kate. In 1953 voltooide zij de kunstacademie in Arnhem, afdeling Monumentale Kunst en Glas-in-Lood. Bovelander voerde veel opdrachten uit voor wandschilderingen in scholen en fabrieken, sgraffiti en wandkleden. In 1965 verhuisde zij naar Hoog Soeren. Het jaar erop nam zij het initiatief om in Apeldoorn een ‘kunstschool’ op te richten, het centrum voor kunsteducatie dat later uitgroeide tot ‘Gigant, Markant in cultuur’. Gaby Bovelander was een geliefd docent en begeleidde tot op hoge leeftijd groepen op haar atelier in Hoog Soeren. Bovenal was zij een gepassioneerd kunstenaar die zich altijd probeerde te vernieuwen, zowel in techniek als in onderwerp.

In Gaby’s eerste periode als schilder is het surrealisme richting gevend geweest. Het werd haar eigen magisch-realistische stijl, één die zeer herkenbaar is. Desolate landschappen, die bevolkt werden door ‘fantastische’ figuren en vormen. Haar kleurgebruik is dan nog enigszins gedekt: zandkleuren en blauwen. Minutieus schilderen in olieverf en tekenen met potlood op verschillende dragers. De basiskennis van het tekenen is voor haar essentieel. Een compositie, een figuur staat of valt met de juiste opbouw.

Daarna kwam er een periode van deformeren. Gaby borduurde voort op haar honderden tekeningen: katten, honden, muizen, eenden, kikkers, slakken, en ook mensjes. Ze roepen soms  humor en vrolijkheid op. Vervolgens brak de ‘lyrisch abstracte’ periode aan. Abstracte, sobere werken met krachtige composities, waarin subtiel herkenbare vormen terugkeren.

Als het schilderen fysiek te zwaar wordt, kiest Gaby er voor om over te gaan op digitale kunst. Met diverse computerprogramma’s weet zij dan weer haar zo kenmerkende beeldtaal vorm te geven. In 2016 verschijnt haar boek: Banjoe Biroe 10, over het interneringskamp op Java waar Gaby van haar elfde tot haar veertiende jaar samen met haar moeder opgesloten zat. Jaren van ontbering die we later steeds in diverse vormen zien terugkeren in haar werk.

Op de website van CODA Apeldoorn wordt eveneens aandacht besteed aan Gaby Bovelander.

Gaby Bovelander 1931-20202021-07-13T12:40:13+00:00

Djurre P. Duursma, modernist op de Veluwe 1916-1920

2021-07-13T12:37:31+00:00

Fré Drostzaal, 29 januari t/m 5 juni 2022

Djurre Pieter Duursma (Amsterdam 1888-1965 Den Haag) vormt zichzelf als schilder na tekenlessen op de academie in Antwerpen. Zijn eerste schilderijen zijn impressionistisch van karakter, maar vanaf 1910 worden zijn werken uit Noord-Afrika fauvistisch. Van 1911 tot 1913 schildert Duursma met zijn vriend Harrie Kuyten ‘s zomers in Noorwegen en Zweden, waar hij zich laat beïnvloeden door de expressionist Edvard Munch. In 1916 sluit hij zich in Amsterdam aan bij de beweging De Anderen van Theo Van Doesburg en Erich Wichman. Zijn werk wordt abstracter, schilderijen krijgen geen titels, maar nummers.

Duursma’s verblijf in Vierhouten

In de zomer van 1916 opent Duursma een expositie van schilderijen en etsen in boerderij De Heikijk aan de Elspeterbosweg in Vierhouten. Adriaan Lubbers, een technisch tekenaar die zich graag wil ontwikkelen als beeldend kunstenaar, heeft Duursma en Leo Gestel te logeren gevraagd omdat hij weet dat ze vernieuwend bezig zijn. Violist Dirk Gootjes, lid van het Concertgebouworkest, is ook uitgenodigd vanwege zijn moderne stijl van musiceren.

Duursma maakt in die zomer in ieder geval twee schilderijen van een huisje op de heide, waarschijnlijk ook een werk met de titel ‘vliegende vogel’ en een werk met de naam ‘de kus’. Van Leo Gestel is niet bekend of hij in deze omgeving heeft geschilderd. Lubbers maakt er schetsen die hij later uitwerkt tot schilderijen en Gootjes verzorgt een concert in Nunspeet.

Duursma naar Speuld

In 1917 stuurt Duursma abstract werk in voor een tentoonstelling van De Onafhankelijken in Amsterdam. Op het begeleidende formulier staat als adres vermeld ‘Speuld bij Ermelo’. Daar heeft Duursma met twee andere schilders een schaapskooi ingericht als atelier. Hij richt de schaapskooi ook in als ‘herstellingsoord’ voor een verpleegster, getraumatiseerd door haar werk in Engelse hospitalen tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Na 1920 specialiseert Duursma zich in het glas-schilderen en na 1930 bovendien in het ontwerpen en maken van meubels. Helaas is veel werk van Duursma verloren gegaan. Toch is in deze bescheiden presentatie te zien dat Duursma zich in korte tijd wist ontwikkelen tot een vernieuwend en veelzijdig kunstenaar. De expositie wordt aangevuld met werk van Leo Gestel, Adriaan Lubbers, Harrie Kuyten en Louis Saalborn.

Publicatie

Van de hand van Harry Tijssen verschijnt bij Van Spijk Art Books een rijk geïllustreerde publicatie over de bijzondere modernist Djurre Duursma.

Djurre P. Duursma, modernist op de Veluwe 1916-19202021-07-13T12:37:31+00:00

Duo-tentoonstelling Suze Robertson 2022

2021-07-13T12:41:19+00:00

2 april t/m 4 september 2022

Museum Panorama Mesdag en het Noord-Veluws Museum Nunspeet presenteren twee elkaar aanvullende overzichtstentoonstellingen over Suze Robertson (1855-1922). In 2022 is het 100 jaar geleden dat deze belangrijke kunstenaar is overleden. Het is voor het eerst sinds 40 jaar dat er zoveel van haar tekeningen en schilderijen bij elkaar te zien zullen zijn.

Grootschalig onderzoek

Ondanks Robertsons belang voor de Nederlandse kunstwereld, zijn veel essentiële vragen omtrent haar werk en leven onbeantwoord gebleven. Haar oeuvre werd niet eerder in kaart gebracht en ook is nog niet duidelijk waarom Robertson voornamelijk vrouwen schilderde. Een ander facet dat nader onderzoek behoeft, is de positie die Robertson innam binnen de kunstwereld van haar tijd. Wat betekende het voor haar plaats in de kunsthistorische canon dat zij in haar tijd voornamelijk beoordeeld werd door mannelijke critici? Behoeft die mannelijke blik nuance? In een uniek, grootschalig onderzoek nemen de twee musea bovenstaande vragen onder de loep.
Minke Schat (Museum Panorama Mesdag) en Erik Stotijn (Noord-Veluws Museum), directeuren van beide musea: “Ondanks de zorgelijke tijden waarin we ons bevinden moeten we als particuliere musea ook ambities blijven nastreven voor de toekomst. Dit is een unieke kans om gezamenlijk een belangrijke stap verder te kunnen zetten in het kunstdiscours”.

Familiearchief ontsloten

In aanloop naar de duo-tentoonstelling wordt Robertsons oeuvre geïnventariseerd en wordt er onderzoek gedaan naar haar werkwijze en schildertechniek. De musea zijn dankbaar voor de medewerking van de erven Robertson. Zij krijgen hierdoor bij hoge uitzondering toegang tot het hiervoor gesloten familiearchief met Robertsons egodocumenten; een bijzonder kans om de kunstenaar zelf aan het woord te laten. De onderzoeksresultaten verschijnen in een uitgebreide publicatie.

Speciale band

Het Noord-Veluws Museum Nunspeet en museum Panorama Mesdag, beide particuliere instellingen, hebben een speciale band met (het werk van) Suze Robertson. De omgeving van Nunspeet vormde een belangrijke inspiratiebron voor Robertson en de oprichters van Panorama Mesdag, Hendrik Willem Mesdag en Sientje Mesdag-van Houten, verzamelden haar werk. Daarbij behoorden Robertson en Mesdag – van Houten tot de weinige professionele vrouwelijke kunstenaars van hun tijd.

Oproep Voor het onderzoek zijn wij op zoek naar werken van Suze Robertson.
Heeft u werk van haar in bezit, dan kunt u contact opnemen met Suzanne Veldink, hoofd museale zaken museum Panorama Mesdag via: musealezaken@panorama-mesdag.nl

Duo-tentoonstelling Suze Robertson 20222021-07-13T12:41:19+00:00

Frans Huysmans en de Bergense School

2021-07-13T12:43:06+00:00

14 januari t/m 25 juni 2023

Met zijn schilderij ‘Danszaal of Feest in de Rustende Jager’ behoorde Frans Huysmans (1885-1954) in 1914 tot de kern van de Bergense School, zijn werk was zelfs toonaangevend voor de nieuwe stijl. Er zijn twee versies van het schilderij: De één bevindt zich in de collectie van het Stedelijk Museum Alkmaar, de ander is die van het Singer Laren. Toen Leo Gestel, Else Berg en Mommie Schwarz hun eerste kubistische werk lieten zien, schilderde Huysmans de twee indrukwekkende figuurstukken in vlammende kleuren en sterk kubistisch van opzet.
Huysmans bewees in een keer waar hij stond: in de voorhoede van de nieuwe kunst, het expressionisme van de Bergense School. Toch is Huysmans later niet erg bekend geworden als Bergense School kunstenaar. De tentoonstelling geeft voor het eerst een museaal overzicht van het werk van Frans Huysmans en belicht deze relatief onbekende schilder van de Bergense School, die in 1936 naar kunstenaarsdorp Nunspeet kwam. Zijn twee sleutelwerken van de Rustende Jager hangen dan voor het eerst weer bij elkaar, sinds ze in de jaren dertig in de Kunstzaal bij verzamelaar Boendermaker in Bergen hingen.
Toen Huysmans eind 1913 naar Schoorl verhuisde, maakte hij daar en in het nabij gelegen Bergen veel vrienden onder de groep van kunstenaars die later aangeduid zou worden als de Bergense School. In 1932 woonde Huysmans voor korte tijd in Bergen en daarna in 1934 in Egmond aan den Hoef. Vanuit Egmond trok Huysmans halverwege de jaren dertig ’s zomers naar het oosten van ons land om inspiratie op te doen voor nieuwe landschapsschilderijen.
In juni 1936 vestigde Huysmans zich in Nunspeet. Hij woonde tot zijn overlijden in 1954 in ’t Berghuis aan het Kunstschilderslaantje 13, bij wat nu De Veluwse Heuvel heet. In Nunspeet schilderde Huysmans in verschillende stijlen, impressionistisch, realistisch en dan weer greep hij terug op zijn Bergense School-stijl.

Monografie over Frans Huysmans verschijnt najaar 2021

Dit najaar verschijnt bij Van Spijk Art Books al de rijk geïllustreerde publicatie ‘Frans Huysmans en de Bergense School’ van Jan C.A. van der Lubbe en Margot Jongedijk. In deze uitgave wordt getracht antwoord te geven op wie de maker van de schilderijen ‘Feest in de Rustende Jager’ was en wat zijn plaats was binnen de Bergense School. Daarnaast is er veel informatie over zijn leven en werk in de verschillende perioden te vinden, over zijn werk voor het theater, de vele tentoonstellingen, zijn kunstopvatting, zijn leerlingen, de oorlogsjaren en zijn vier huwelijken.
Deze bijzondere uitgave verschijnt als voorproefje op de eerste overzichtstentoonstelling van Frans Huysmans die vanwege de coronapandemie is verzet naar januari 2023.

F. Huysmans, Danszaal in de Rustende Jager, 1914. Stedelijk Museum Alkmaar

Frans Huysmans

F. Huysmans, Winterlandschap, 1949. Collectie Gemeente Nunspeet

F. Huysmans, Voorjaar, 1952. Kunsthandel Nunspeet

Frans Huysmans en de Bergense School2021-07-13T12:43:06+00:00

Eugène Brands (1913-2002)

2021-07-13T12:45:54+00:00

1 juli t/m eind september 2023

Wat weinig mensen weten is dat de Amsterdamse kunstenaar Eugène Brands met zijn vrouw en dochter zo’n dertig jaar lang in Nunspeet woonde en werkte. Vanaf 1974 werkte hij graag in zijn atelier in de bossen, waar hij op groot formaat werken kon maken. Zijn ‘bostuin’ zorgde voor veel inspiratie en zal dan ook centraal staan in deze tentoonstelling. Uniek zijn de foto’s van Brands in zijn atelier en tuin in Hulshorst, een dorpje in de gemeente Nunspeet.

Brands speelde met de experimenten, die hij al vanaf 1938 ondernam een voortrekkersrol in de Nederlandse kunst en voor de Cobra kunstenaars Appel, Constant en Corneille.

Hoewel Eugène Brands vooral wordt geassocieerd met de Cobragroep, ging hij zijn eigen weg. Brands verliet de Cobragroep al in 1949 om zich in de daarop volgende tien jaar terug te trekken in zijn atelier en zich te laten inspireren door de wereld van het kind.

Zijn stijl wordt lyrisch-abstract genoemd. Hij liet zich inspireren door de vrije expressie van zijn dochtertje Eugénie en de droomwereld van kunstenaar Marc Chagall (1887-1985). Hij putte ook inspiratie en troost uit de kosmos, sterren en planeten en het magische zwart. Zijn credo luidde Panta Rhei, alles vloeit, alles stroomt. De vormen vervloeiden tot mysterieuze wolken, nevels en vlokken door de kleur.

In deze tentoonstelling zal naast het werk dat tot stand is gekomen in zijn schildersatelier in Hulshorst ook vroeg werk en werk uit de jaren vijftig te zien zijn.

Eugène Brands (1913-2002)2021-07-13T12:45:54+00:00
Ga naar de bovenkant